LTRO vergroot de inhaalvraag naar risicovolle activa

Hoeveel zouden Europese aandelen zijn gedaald als de 3-jaarse Longer Term Refinancing Operation (LTRO) van de ECB slechts lauw was onthaald door de banken?  Ik veronderstel dat dit een aanzienlijk verschil had gemaakt. Zelfs de enthousiaste respons gisteren (523 banken namen samen voor 489 miljard EUR op) had immers slechts een kortstondige positieve impact op de beurzen. Betekent dit dat de hele operatie vanuit markttechnisch oogpunt niets heeft uitgehaald? Zeker niet. Belangrijk is dat de beleggers nu met een geruster gemoed kunnen uitkijken naar de aanzienlijke herfinancieringen van bankpapier die volgend jaar moeten plaatsvinden. Als beleggers niet herbeleggen in al het papier dat zijn vervaldag bereikt, kan de herfinancieringsoperatie van december 2011 samen met een gelijkaardige operatie in februari 2012 aan de liquiditeitsbehoeften van de banksector voldoen. 

De LTRO lost de financiering van de begrotingstekorten van de lidstaten van de eurozone inderdaad niet direct op, maar indirect bestaat er wel een verband als de banken de verstrekte liquiditeit gebruiken om staatspapier te kopen dat vervolgens dienst doet als onderpand voor leningen bij de ECB. Dat is de reden waarom een land als Spanje zijn rente op driejarige obligaties zag dalen na de aankondiging eerder deze maand dat er een driejarige LTRO op komst was. De grote vraag is natuurlijk in welke mate de verstrekte liquiditeit inderdaad zal worden gebruikt om staatspapier te kopen. Dat valt nog af te wachten. Vermoedelijk zal dit afhangen van de geboekte vooruitgang in andere domeinen en vooral wat het nieuwe ‘governance’-model betreft dat tijdens de laatste EU-top is overeengekomen. De volgende topontmoetingen zullen dus (andermaal) van doorslaggevend belang zijn.

Tegen een achtergrond van negatieve commentaren in veel analyses en artikelen over het uitblijven van een bazooka (een EFSF met grote hefboom, ECB als ultieme koper van staatspapier), over de resultaten van de meest recente EU-top en over de LTRO (ik denk hierbij aan de negatieve reactie van de aandelenmarkten) bestaat het gevaar dat de markt uit het oog verliest dat er wel degelijk geleidelijk vooruitgang is geboekt:

1. De ECB heeft haar beleid versoepeld (verlaging van de officiële rente; twee 3-jaarse LTRO’s, hulp bij de financiering via gedekte obligaties, verlaagde reserveratio van 2% naar 1%, enz.) wat de liquiditeit een aanzienlijke impuls zal geven (door de verlaging van de reserveratio alleen al komt er 100 mld EUR vrij)
2. De vuurkracht van het IMF wordt verhoogd
3. De regeringen hebben beloofd om een begrotingsbeleid te voeren dat de structurele tekorten naar maximaal 0,5% van het nominale bbp zal terugdringen. Er zijn tevens automatische correctiemechanismen voorzien
4. De inwerkingtreding van het European Stability Mechanism werd versneld en er is een noodprocedure voor de besluitvorming geïntroduceerd
5. De ECB heeft aanvaard om op te treden als agent van het EFSF wat erop wees dat EFSF ‘klaarstaat om te interveniëren’

Er zijn duidelijk nog veel onzekerheden, vooral over de omzetting in wetten van het nieuwe ‘governance’-kader en het is dan ook begrijpelijk dat beleggers een houding van ‘beter laat dan nooit’ aannemen. Die risicoaversie heeft wel een prijs. Hoe hoog die is wordt meteen duidelijk als je het niveau van de kortetermijnrente met de inflatie vergelijkt. De liquiditeit die in het systeem werd geïnjecteerd via de eerste 3-jaarse LTRO en de verlaging van de reserveratio, aangevuld met de tweede 3-jaarse LTRO (die wellicht eveneens succes zal oogsten) in combinatie met een overweging in laagrentende weinig riskante activa en veilige havens creëert een enorme inhaalvraag naar risicovolle activa. De grote vraag blijft wanneer die uit de startblokken zal schieten? In 2012 zullen we dus in elk geval onze oren en ogen moeten openzetten voor het startschot.

William De Vijlder
Chief Investment Officer, Strategy & Partners, BNP Paribas Investment Partners
22 december 2011