Aan het einde van elke recessie barst de discussie los welke vorm het herstel zal aannemen. Wordt het een V-vormig herstel, waarbij de economie rap uit het dal klimt? Of toch meer een U-vorm, waarbij de economie er langer over doet om uit te bodemen? Pessimisten spreken van een L-vorm waarbij er eigenlijk helemaal geen herstel plaats vindt, een Japans scenario dus. Of wat dacht u van een W-vormig herstel, waarbij de recessie na een kortstondig herstel gevolgd wordt door een nieuwe periode van krimp? Juist deze laatste vorm, ook vaak aangeduid met een “double-dip” heeft de afgelopen weken aan populariteit gewonnen.
Laat ik beginnen met vast te stellen dat “double-dips” zeldzaam zijn. Na een recessie komen doorgaans elkaar versterkende processen op gang die leiden tot een duurzaam herstel. Van alle recessies die volgens het National Bureau of Economic Research – de officiële recessiescheidsrechter in de VSA - sinds 1900 in de VSA woedden, kunnen er slechts twee als een “double-dip” worden aangemerkt. De recessies 1913-1914 volgde slechts twaalf maanden op de voorgaande recessie. Hetzelfde geldt voor de recessie van 1981-1982. Op een totaal van 23 recessies sinds 1900 valt dat dus wel mee. Van de “double dip” in de vroege jaren tachtig is het bovendien duidelijk dat deze “man made” was. De toenmalige voorzitter van de Amerikaanse centrale bank verhoogde de officiële rente tot bijna 20% om de inflatie, die tot ruim boven de 10% was opgelopen, te bestrijden. Vergelijk dat maar eens met de huidige rente van ongeveer 0% in de VSA en 1% in de eurozone. Verstrakking van het fiscaal beleid kan ook aanleiding geven tot een nieuwe recessie, hoewel ik in een vorige column heb betoogd dat de gevolgen op langere termijn onzeker en niet noodzakelijkerwijs negatief hoeven zijn. In de VSA is nog geen sprake van fiscale verstrakking, maar na de congresverkiezingen in november moet in elk geval een beslissing worden genomen over de belastingverlagingen die voormalig president Bush invoerde en die op 1 januari 2011 zullen aflopen. Niets doen betekent in dit geval een forse belastingverhoging.
Toch vallen veel economische cijfers in de VSA de laatste weken flink tegen. De huizenmarkt is teruggevallen na een tijdelijke fiscale oppepper. De consumptieve bestedingen groeiden begin dit jaar stevig, maar als gevolg van hoge werkloosheid en matige inkomensgroei is de groei van die bestedingen flink vertraagd. Voor de arbeidsmarkt geldt hetzelfde beeld: stevige banengroei eerder dit jaar gelogd door teleurstellende cijfers in de afgelopen drie maanden. Bedrijven laten fraaie winstcijfers zien en investeren ook wel, maar houden ook enorme hoeveelheden cash aan en zijn zeer terughoudend in het aannemen van personeel. Het vertrouwen onder consumenten, huizenbouwers en onder ondernemers in het midden- en kleinbedrijf is nog steeds zeer laag. Het vertrouwen onder grote ondernemers, die het meest profiteerden van de opleving in de industrie en de wereldhandel, is gedaald. De afgelopen weken namen de aanvragen voor nieuwe werkloosheidsuitkeringen ook nog eens toe.
Zijn de VSA dan toch op weg naar een “double-dip”? Ik denk van niet. Nogmaals, “double-dips" zijn zeldzaam en meestal het gevolg van beleidsfouten. Om echt op een nieuwe recessie te wijzen moeten voorlopende indicatoren ook nog veel verder dalen dan nu het geval is. Bedrijven hebben al zoveel werknemers ontslagen en tijdens de recessie hun investeringen zover teruggebracht, dat verdere dalingen onwaarschijnlijk lijken. Er worden nog maar weinig nieuwe woningen gebouwd, dus ook daar kan nog nauwelijks van grote dalingen sprake zijn. Ik denk wel dat we aan het begin van een periode met lage groeicijfers zullen staan. De kredietcrisis laat nog steeds zijn sporen na op de economie. In termen van beleggingsbeleid betekent dit dat voorzichtigheid is geboden. Juist vanwege lagere groei in de tweede helft van het jaar hebben we in de afgelopen maanden onze allocatie in risicovolle beleggingen gestaag teruggebracht.
William De Vijlder
Global Chief Investment Officer, Partners en Alternative Investments
BNP Paribas Investment Partners
Reacties