“Wat zou de Fed kunnen doen indien de Fed funds rente gedaald was tot nul procent? Een vanzelfsprekende uitbreiding van haar procedures zou erin bestaan om te proberen te bestedingen te stimuleren door de rente te verlagen over heel de termijnstructuur van de Schatkist, d.w.z. de rendementen op langlopende overheidsobligaties. Volgens een directe methode zou de Fed expliciete plafonds kunnen aankondigen voor de langetermijnrente door zicht te engageren om onbegrensde aankopen te doen indien nodig om de rente op dit niveau te houden…”. Dit citaat komt uit de bekende speech van Ben Bernanke die hij in november 2002 gaf onder de titel “Deflation: making sure it doesn’t happen here”. Deze speech kan gerust worden beschouwd als het “kookboek van Ben” want veel zoniet alle maatregelen die werden genomen sinds de crisis aanving in de zomer van 2007 worden erin opgesomd. In een uiteenzetting vorige maandag heeft hij duidelijk laten verstaan dat hij nu zal overgaan tot dit nieuwe recept van het beïnvloeden van de langetermijnrente, niet door een plafond te bepalen maar door overheidsobligaties te kopen. De Fed is hiermee niet aan haar proefstuk toe. In 1961 lanceerde ze immers “Operation twist” die tot doel had de langetermijnrente te verlagen (om de economie te stimuleren) zonder de kortetermijnrente te doen dalen (om te vermijden dat de dollar in het Bretton Woods systeem onder druk zou komen). Wanneer men verder teruggaat in het verleden vinden we nog extremere voorbeelden: voor 1951 had de Amerikaanse centrale bank jarenlang de opdracht om plafonds te bepalen voor de langetermijnrente en voor de rente op één jaar. Ze slaagde daarin perfect ook al vertoonde de inflatie behoorlijk wat schommelingen. De boodschap is dus dat de Amerikaanse centrale bank duidelijk in staat is om de volledige rentestructuur te verankeren op het niveau dat zij wil. Dat daarmee de traditionele spelers op de financiële markt buiten spel worden gezet is een prijs die moet worden betaald om de economie uit het slop te halen, en dat deze in het slop zit werd met de recente data nog eens overduidelijk bewezen (en dit geldt niet enkel voor de VSA maar ook voor de rest van de wereld).
Vraag is: zal het effectief zijn? Voor het antwoord hierop moeten we de diverse kanalen aanstippen waarlangs de lagere rente op overheidspapier de activiteit kan beïnvloeden. Ten eerste zou de actie van de Fed alle rentetarieven omlaag moeten brengen, in de veronderstelling dat de extra vergoeding (bovenop de overheidsobligatierente) die beleggers vragen voor ondernemingsobligaties of die banken vragen bij het verstrekken van woningkrediet stabiel blijft. De lange rente is in ieder geval sterk gedaald dus dit kanaal zou moeten werken. Daarnaast zouden beleggers aangezet worden om uit ontevredenheid over de lage rente op overheidspapier (rekening houdend met de verwachte inflatie schiet er nauwelijks een reëel rendement over van de geïncasseerde coupons) toch wat meer risico te nemen en ondernemingsobligaties te kopen. Dit zou deze rente doen dalen wat goedkopere financiering voor de bedrijven impliceert en de activiteit zal aanzwengelen. Deze beweging zal er ooit wel komen maar het vooruitzicht van een toename van het aantal faïllissementen zal beleggers er toe aanzetten de kat uit te boom te kijken. Tenslotte kan de lagere langetermijnrente ook op de dollar wegen en langs dat kanaal de groei bevorderen. Handboeken economie leren ons dat een omvangrijke monetaire versoepeling de munt verzwakt (omdat de inflatie zal stijgen). Een ander hoofdstuk in die handboeken leert ons dat aanzienlijke tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans ook op de munt wegen. Een laatste hoofdstuk wijst erop dat internationale beleggers een evenwichtige portefeuillestructuur willen realiseren, wat trouwens verklaart waarom het belang van de dollar in de internationale reserves van groeilanden trendmatig daalt. Veel factoren dus om te mikken op een verzwakkende dollar maar … op korte termijn blijft het groene biljet wel ondersteund omdat men het als een veilige vluchthaven beschouwt. Het is in dit verband kenschetsend dat op dagen dat de beurs stijgt (daalt) de dollar verzwakt (verstevigt).
Conclusie: de nieuwe “Operation Twist” zal wel effecten sorteren maar het zal tijd vergen. Verwacht daarom meer interventie van de Fed in de hypotheekmarkt (door het aankopen van effecten of leningen van Fannie Mae en Freddie Mac) en, waarom niet, de markt voor ondernemingsobligaties. Beide recepten zijn trouwens vermeld in het “kookboek van Ben” waarvan eerder sprake. Het feit dat het allemaal zoveel tijd in beslag neemt vooraleer de economie reageert zal ongetwijfeld iedereen frustreren maar het belangrijke is dat de piloot aan het stuur weet aan welke knopjes hij moet draaien. Aan vastberadenheid ontbreekt het evenmin. De speech van Bernanke bij de 90e verjaardag van Milton Friedman in 2002 maakte dit duidelijk door te stellen: “Beste Milton, door jouw analyse weten we nu wie de Grote Depressie heeft veroorzaakt en in naam van de Fed willen we ons hierbij verontschuldigen. Terzelfdertijd wil ik echter ook stellen dat we nooit meer dezelfde fout zullen maken”. Ben, we rekenen op jou.
Misschien dat dit plaatje niet misstaat bij een van uw presentaties?
http://www.socalbubble.com/wp-content/uploads/2008/01/heliben.jpg
Geplaatst door: Daan | 11/12/08 om 15:05